Sihni Ni Kam, Yangon

Vawleicung ram ah lu pathum a ngeimi ram hi an um hmanh ah an feng-bai lai. Lu pahnih hi cu an ngei cio ko hna. Kan ram zong 1947 phunghrampi hmangin kan rak ngei ve ko. Lu Pakhat tu hi ngeih dih cio a si ko. Ziah! Kan ram ah lu pakhat lawng pei kan ngeih ko hi, a zei pathum cu dah na chim tiah nan ka ti a si ahcun na hmaan ko, atu kan phunghrampi ning in cun tiah kan leh rualrual in na hmaan lo, na palh diam! Atu kan phunghrampi ning cun kan ti colh bak hoi hnga.

Kan ram cu miphun, phunpi pariat fonh in dirhmi a si ti cu hngalh dih cio a si. Siah, kan covo cu tah zeitindah a si kun ti asiahcun rianhmi le rianhtu tiin phun hnih in kan um. Kawl miphun hi rianhmi a si i a dang phu, phu sarih tu hi rianhtu cu an si. Cu thil cu Pu U Nu chan (1947) in aa thawk cang. Nai ci-khua in aa thawkmi a si hrimhrim lo. Cu ruangah cun pei 1947 phunghrampi ṭialtu hna lutlai bik a simi Pu Chan Hton nih “Kan phunghrampi hi a theory ah cun federal asinain a chung muru rianṭuan ning tu cu a lettalam pi a si diam ko,” a rak ti phah kha! Anmah kawl miphun chung lawngin rampi lutlaitu lu bik si khawh nakding ah 1947, 1974 le 2008 phunghrampi ah an telh hna. Anmah nih pakhatnak (first class) si khawhnak co peng i, a dang pawl tu hi pahnihnak (second class) siter ding hi an i tinh peng mi a si.

Pu Henry Van Ṭhio vice-president a tling e, ti thawng theih cu lung a hmui tuk rualrual in ngaih a chia tuk ṭhanmi cu pek chom dir-hmun peng kan si rih mi hi a si. Atu kan phunghrampi ah Pi Suu Kyi president tlin khawh lo nakding in an kham cu zapi theih asinain tlangcungmi nih president tlin khawhnak ah a herhmi vote kan ngah khawh lo nakhnga an kan khamtu cu kan hngal theng lem loh. Cucaah, tlangcungmi kan upa chungin president an tlin khawh lo bantuk in Pi Suu zong cu a si khawh ve lo ca ah Pu Htin Kyaw cu lu khat a hung si ve. Pu Htin Kyaw tham cu a min lawng heih a si ko cu kan ti ko lai nain tlangcungmi president tlin khawhnak lam cu kan phunghrampi nih rak onh sehlaw thim tlinnak in chuak kho ve hna sehlaw Pu Htin Kyaw dir-hmun khi tlangcungmi nih an tlaih hnga i, cu an tlaihmi cu pek chom ṭhudan a si lai lo ca ah hmual a ngei deuh ko lai lo maw?

Micheu nih an chim tawn, Pi Suu Kyi ṭhudan an pek duh lo hi anmah ralkap he an i rem khawh lo ruangah a si an ti. An hmaan ko. Asinain, zeicahdah kawl ralkap le kawl upa pawl nih hin Suu Kyi ṭhudan an kenh duh lo timi cu dantat an ṭih tuk ruangah a si lo. Cu nakin an ṭih deuhmi cu Suu Kyi kut ah ram uknak kan chanh sual a si ahcun kawl mipun hi atu bantuk in pakhatnak (first class) sinak kan co kho ti lai lo. Mi zapi i ruang in covo le ṭuanvo an kan pek lai ding cu a si kho bak lo. Miphun dang pa sarih he aa rual ding ti hi an ṭih deuhmi cu a si. Asinain, Pi Suu Kyi cu a chim cia bang president cung ah ka um lai a ti bantuk in a si tak ko. Phunghrampi chung section 217 khi an Pu Tarpa hrangah an rak chiahretmi a si. Sinain, cu section cu anmah chan lioah hman a herh lo ca ah dai tein an um lioah Sihni Ko Ni (NLD upadi ruahnak cheutu) nih a vun coih khawh ca ah atu bantuk in Pi Suu zong cu lu khat sinak a co ve hi a si.

Cu ti asiah hnangam awk ngai kan si kho lai maw? Suu Kyi nih a kan uk ko cu tah, anih cu kan duhmi democracy le federal timi innka pi ah a kan luhpi ko cang lai ti a si ahcun, si naisai hlah. Ziah! Kan ti a si ahcun rampi hi ralkap kut ah a thli tein le aho theihhngalh tuk lem lo in a rak um ziar ko ca ah a si. Anmah kongkau ah anmah kha lu bik an si ko. Pu Ting Sing nih cun ralkap pawl cu nan i kah dan hi ngol cang uh a ti lengmang ko hna. Suu Kyi vial nih a ngaingai kan ti asiahcun General Min Aung Hlaing le Pu Ting Sing cu zei tin dah nan i huat khawh lai i anih Suu Kyi nih chim ve ngat seh, vanṭhat an ti ko lai. Uico saruh aa cuhmi an lo ko lai. Ralkap hi ram vennak ca ah cun anmah cung ah ahohmanh nih nawl an ngeih khawh hna lo cu a poi tuk lem lo nain, mipi he pehtlai in (Kachin ral) president zong nih nawl a ngeih khawh lomi hi cu a poi tuk.

A ngeih khawh lo nakding ah phunghrampi section 201 a simi National Defence and Security Council timi phu ah khin ralkap bawi bik le a mi-laang pawl tel in hmun ruk an ngei. A dang panga hi cu mipi lei deuh kan ti ko lai cu Hluttaw ralkap palai cu vote an sung kho, a sungh zong an sung lengmang ko nain NDSC chung tu ah cun an sung kho ti lo. Cucaah, ram ca ah a biapi taktakmi biakhiahnak a um poh ah anmah ralkap lungtlin lo in cun a si kho lomi a si. Cu lawng a si rih lo, phunghrampi section 6 (f) ah ralkap cu rampi ramkhel rianṭuan lairelnak ah hruaitu hmun-
hma ah aa tel kho ve ti a si fawn. Cu lawng a si rih lo, ralkap nih a herh a ti a si ahcun ram uknak zong a laak chung khawh ti a si fawn. Cucaah, ralkap lubik cu lu pakhat dirhmun a hung si ve.

Nai caan karlak thimnak a phichuak nih a langhtermi cu a hlan bantuk in Pi Suu Kyi hi mipi nih kan i ruahchan tuk ti lo a fiang. Amah nih cun hmun dihlak kan laak ko lai tiah aa au-seek le nain, a si.. mipi kan mawh bak lo, a cung ah kan i ruahchannak a lian. Amah nih a kan hruai ahcun kan ram a dai lai, cun kan ṭhangcho lai i kan dirhmun zong a nuam deuh lai ti kan i ruahchannak vialte cu atu tiang ah cun zei a kan phurhtlunh kho fom rih lo cu tah! Cu ti si ah, zei tin dah kan si kun ne lai, lungsau tein maw Pi Suu Kyi cu kan orh ko rih ne lai asiloah lu pathum a ngeimi ram hrat cu tiin dah kan i hnemh ko kun lai? Nangmah nawl..