Saya Pum Hon Thang

Biahmaitthi:

Saram cu an i hmuh-tonka ah cun an i seh, an i tlerhkhonh nain tlawmpal an vun um ṭi hnu cun ṭhen khawh lo tiang in an i kom le an i tlaihchan. Asinain, minung cu kan vun i hmuh-tonka ah cun aa daw-rem ngaimi kan lo nain, tlawmpal kan vun um ṭi deuh ah cun hawikom ṭha si cu vun chim lo, kan i hua, kan i do, kan i rem ti lo i, a hnu ah cun hmunkhat hmanh ah kan um ṭi duh ti lo, kan um ṭi hmanh ah a chonh le a zoh hmanh aa zoh duh ti lomi dirhmun tiang hna ah kan phan.

Laimi kan phungthluk ah, hawikom ṭha le liangdan ṭha ti hi kan ngeihmi a si ca ah, miphun dang nak hmanh in Laimi ca ah hin hawikom ṭha ngeih cu a sunglawi khunmi le hmual a ngei khunmi ko khi a lo. Aho poh nih hawikom ṭha ngeih cu zei tluk in dah a sunlawi i a ṭhat ti kha kan theih ca ah hawikawm ṭha ngeih cu kan duh dih. Asinain, kanmah tu nih cun zei tin dah hawiṭha ka ser lai i, zei tluk in dah midang ca ah hawikom ṭha ka si khawh ve lai ti tu cu kan ruat in kan i tim theng lem lo. Cu tikah, hawikom ṭha zong kan ngeih khawh tak lonak le kan ser khawh tak lonak bik a ruang pakhat cu a si.

Cucaah, hawikom ṭha ngeih le ser kan duh a si ahcun a tlawm bik a tanglei i ka vun langhtermi hi kan theih i kan tuah khawh ve a si ahcun hawikom ṭha a ngei i a ser khomi kan si cio kho hmanh maw, tiah ruahchannak he ka vun langhtermi ve.

Zei tin dah hawikom ṭha cu kan ser lai ti ah cun:

1). Na mirh peng lai: Nan i ton tik ah mirh buin ṭha tein na chawnhbiak lai. Mirh ruangah zei hmanh a dihheumi a um lo nain mirhnak nih thil ṭha tampi rian a rak ṭuan khawh. Na mirhnak nih na hawi kha a lungretheih, thabat le fahtuarnak kha philh in a mirhter khawhmi a si.

2). A bia ṭha tein na ngaihpiak lai: Bia a chim lioah khan a biatan lo le al lo tein um law a ruahnak kha a duh ning tein chim seh law, ṭha tein ngaihpiak khawh naa zuam lai.

3). Zaangfahnak he thazaang na pek lai: Harnak a ton tik ah na hmurka in siseh, na tuahsernak in siseh, thazaang pek khawh i zuam law, a ton liomi harnak kha zei tluk in a harmi a si ko hmanh ah a hnu in a ka dirpi ko ti kha in thei seh.

4). Bawmchantu na si lai: Hawi pakhatkhat nih harnak a ton tik ah bawmh khawh kha vaa zuam. Cun na caan zong zeimawzat a herh ahcun pekpiak law bawm ko. Abiana ah, na bawmhnak ah hlawhtling lo sual hmanh seh, na si khawh chungin a tlawm bik a ca ah a ṭha bik na langhtermi a rak si kha a theih ko lai.

5). Direct in bia na al lai lo: Thil pakhatkhat kong nan ceih i na hawipa nih a ruahnak le a hmuhning kha ‘a palh’ ti kha na theih ko nain direct in ‘na palh’ tiah na ti lai lo. A ruang cu, amanah(pride) kha na ṭhih lai ca ah mah cu voi khatte ruangah cun a palh ko zong ah a bia kha a dirpi peng lai. Asinain, na bia kha mah ti hin na vun thawk si ahcun, Mah ti hin na ruat ve lo maw, siloah ka palh kho nain mah ti hin lamdang tah a si kho hnga maw? ti bantuk in na vun ti a si ahcun, amah he i al len hau ti lo in na ruahnak kha na chimh khawh cang lai. A ruahnak kha na cohlang lo nain, amah nih khan ka ruahnak a ka cohlan i a ka upat ti kha a ruah ve lai. Cucaahcun, bianem lehnak le i upatnak nih hin hawikom ṭha a ser khawh ti hi zei tik hmanh ah na philh lai lo.

6). A lung na lawmhpi lai: Lunglawmhnak pakhat khat a hmuhton tik ah lawmhpi khawh, thangṭhat khawh le conglawmh khawh naa zuam lai. Midang sinah a ṭhatnak dah ti lo cu a thangchiatnak le soiselnak bia na chim lai lo.

7). Lungthiang tein na hawikomh lai: Na sining le na lungthin ruahnak kha lungthiang tein na chimh ruah lai. Cu na chimh ruahnak nih cun nangmah kha an tlaihchan lai, cun an zumh lai i an bochan lai.

Biadonghnak:

A cunglei ah kan hmuh bantuk in hawikom ṭha ser na duh ahcun na hawi he nan i hmuh ton tik ah mirh bu tein um law, a bia kha ṭha tein ngaihpiak, cun ngaihchiat harsatnak a ton caan ah thazaang pe law na si khawh chungin bawmh khawh i zuam, lunglawmhnak a ton caan ah a lunglawmhnak kha va hrawmpi, cun a thangchiat hlah law, na komh tik ah lungthin thiang tein na komh a si ahcun hawikom ṭha a ser khomi le hawikom ṭha na si ve ko lai.