Ni le thla an liam bantuk in 2016 kum zong a hung liam ve i 2017 chungah kan hung lut cuahmah cang hna. Chan tiluan aa thleng cuahmahmi caan chungah khua kan hung sak hna tik ah ahlan kan sining kel peng in um awk kan ṭha ve ti lo i a lam kip in kan i thlen ve le kan ṭhancho ve kha a herh. Kan vawleipi lawng a ṭhancho cuahmah ko i kan mipum vial kanmah kel peng kan si ko rih si cun thlennak kong heh tiah a aupi peng ṭung i thlennak timi hi zei dah a si ti aa fiang taktak ṭung lomi bantuk kan si lai. Thlen/Ṭhancho ka ti tik ah phun tampi in lak khawh le chim khawh an si. Cu chungah thlen kan herh ngaimi a si ko rua hlah maw ka timi cu kan lungput/ziaza (our attitude/behavior) thlen hi a si. Zei tluk hmanh in kan vawleipi le kan pawngkam cu i thleng hna hmanhsehlaw kanmah kan i thlen hlan poh cu kan vawleipi ca le kan pawngkam ca ah hnahnawk le phor-rit men kan si ko lai.

Thlen ti a sullam cu thil dang ah hun can, ahlan sining he vun i lawh ti lo, ti hi a si. Phundang deuh in kan chim a si ahcun kan ziaza hlun kha kaltak i ziaza thar vun i laak, thil ṭha lo kan tuah tawnmi kha kal tak in thil ṭha tuah duhnak lungthin vun ngeih, mah zawn lawng ruahnak kan ngeihmi kha midang zawn vun ruah tbk… hi thlen cu a si ko. Laimi cheukhat kan poi tawnnak cu khoika kan phaknak hmanh ah kawlram kan tlonlen ning in mi ramdang ah tlonlen kan hman tawnmi hi a si. Cu tik ah kan pawngkam le innpa chakthlang hna ca ah hna-hnawk le phor-rit ngai kan rak si tawn. Tahchunhnak ah Indiana khuasa Laimi kan unau cheukhat cu an tlonlen a ṭhat deuh lo ruangah, US ram phung ning tete he an tlonlen ning aa kalh tik ah an pawngkam khuasa mi hna ca ah phor-rit an si. Cu tik ah an rem ti hna lo i Chin mi kan duh hna lo ti tiang in thawngpang a rak leng bal kha mu!

Cu ti ka ti tik ah kan Lai phung, kan cahloh tbk.. kanhnon lai ka tinak siloin kan Laimi ca ah ṭhatnak a chuahpi lomi kan phung tu cu mi ramdang ah cun kan i kalpi lo ah a ṭha. Asinain miphun dang sinah chuahpi awk tlak kan ngeihmi kan nunphung tu cu a tlau nakhnga lo khuazei kan umnak hmanh ah kan i kalpi, kan humhim, kan kilven ding kha kan rian a si ko. Lamkaltu Paul nih 1 Korin Cakuat ah a chimmi cu, “Judah mi lak i rian ka ṭuan tik ah Judah mi bantuk in ka um, cun Nawlbia tang i a ummi hna sin i ka ṭuan tik ah Nawlbia tangah cun ka um lo nain a um bantuk in ka um. Jentail mi hna sin i ka ṭuan tik ah Jentail mi bantuk in ka um. Cu vialte cu ka tei khawh hna nakhnga ca ah a si,” tiah a ti. Paul nih a ngeihmi lungput hi Laimi zong nih ngeih kan herh taktakmi a si. Zeicahtiah Laimi zong miphun kip, holh kip umnak vawlei kildeng kan phan cang hna i ahlan kan sining bantuk kha si ti lo in kan umnak ram nih a ngeihmi phung ning tein a um khomi kan si kha a biapi taktak. Phung ning tein ka ti tik ah tahchunnak ah, Korea ah cun holh ningcang ah phung an ngei, biakchawnhnak (greeting) ningcang, upa hmaiah tuah ding le tuah lo ding tbk… a phunphun in phung an ngei i cucu kan zulh ve awk a si. Cu lawngah hawi sinah kan tlumtla lai i mi ramdang ah zalawng tein khua kan sa kho ve lai.

Minung hi a tam-u cu kan kokek tein a ziarmi, mah ca ṭhatnak lawng a ruatmi, hak-kaumi (greedy), mi thangchiatnak lawng a ruatmi, mi ei-hmuar duhnak tbk…in lungput/ziaza a phunphun a ngeimi kan si hna. Nupi/pasal kong ah capo in an chim tawnmi cu kan pum chungah hin kan muisam lawng thlen awk a ṭha lomi a si, ziaza cu remh khawh le thlen khawh a si, tiah an ti. Chim duhmi cu ahlan ah zei bantuk ziaza a ngeimi hmanh rak si usilaw duh a nungmi le aa dawh-
mi ziaza ah thlen khawh kan si. Cucu kan nunnak ah i zohchun awk tlak (role model) a simi thil kha hawi ah kan i ser a hau. Zei bantuk dirhmun kan phak caan zongah ruahchannak thar a kan pe khotu, a dingmi lam leiah a kan hruaitu ding thil kha kan nunnak i role model cu a si awk a si. Cu ti kan tuah lawngah duh a nungmi ziaza kan ngei kho ve lai.

Zumtu mit in kan cuanh a si cun kan nunnak ah Jesuh Khrih hi kan role model cu a si awk a si. Jesuh nih Johan Thawngṭha chungah a chimmi cu, “Ahohmanh ka chungah a um kei zong a chungah ka um ahcun, amah cu thei tampi a tlai khomi a si; zeicahtiah keimah lo in nan tuah khawhmi zeihmanh a um lo,” a ti. Hika zawn ah a hung fiang ngaimi cu khamhnak, zungzal nunnak, thluachuah hmuhnak, lawmhnak, dinfelnak le ziaza ṭha hmuh/ngeih khawh nakding lam um chun cu Jesuh Khrih sin lawngin a si. Cucu amah kan zumhnak thawngin le kan nunnak a muru ah a chia khomi kan sinak thawng lawngin kan hmuh khawh lai.