Za Lian Chum

Kum le caan cu an liam hnu ah khirh ṭhan awk an ṭha ti lo. Nizan ka lamthluan zong nihin ah khirh awk a ṭha ti lo. Cu bantuk cun midang cung ah ṭhatlonak kan tuah sualmi le chiatnak kan tluntermi hna hi a thar in khirh i remh ṭhan awk an ṭha ti lo. I ngaihchihnak baak lo kan tuah khawhmi a um lo. Asinain ‘Pa Ni’ kan hmannak hi kum za leng a kai cangmi asinain ‘Pa Ni’ kan hmanmi hi kaa ngaichih a titu kan um lai ka zum loh. A ruang cu semmawng kan sika in tuchun ni tiang thlanti he a kan cawmkeng tu kan pale an si caah a si. Cu aa thawknak a hrampi cu Dawtnak kha a si i, cu dawtnak nih cun fale cung ah zawnruahnak a ngeihter hna.

Dawtnak lungthin ngeih lo in mi cung ah ṭhatnak tuah khawh a si lo. Aa duhmi ngaknu tlangval hmanh an karlak ah dawtnak tak a um lo cun a ṭhen ṭhan ko hna. Cu lawng hlah dawtnak a len lonak chungkhar ah saram hmanh a ngam lo ti pei a si kha mu. Cu ti a si lioah, kan nu le kan pa nih bawhte kan si ri in nihin ni tiang kan cung ah ṭhatnak le zawnruahnak he a kan zohkhenh khawh peng hi dawtnak taktak an rak ngeih ca ah a si ko. Japan phungthluk ah aa dawh tuk ka timi cu “A father’s goodness is higher than the mountain, a mother’s goodness deeper than the sea” a ti. A sullam cu nu a ṭhatnak hi rili nakin a thuk deuh i pa a ṭhatnak hi tlangsang nakin a sang deuh ti khi a si. Cutluk in dawtnak a ngeimi kan nu le kan pa hi upatnak pe lo le daw lo in kan um sual hna maw? Nu le pa dawtnak a hngal fiang lomi fanu fapa kan si sual ding cu a poi tuk lai.

Fale nih thluachuah kan hmuh khawhnak a hrampi hi nu le pa sinin a rami an si. Jesuh nih a Pa sinin sunparnak a hmuh khawhnak cu a Pa nawl kha thih tiang a ngaih ca ah a si i, kannih zong thluachuah kan hmuh khawhnak cu nu le pa nawl ngaih le upatnak kan pek hna nak khan a si ve. Phundang in kan chim cun nu le pa nawl kan ngaih hna lo le kan upat hna lo cun vawlei ah thluachuah kan co lai lo tinak a si ko.

Vawileicung ah pasal ṭha tampi an um bantuk in santlai lo pa tampi an um ve. Cucaah pale nih fale ca ah zeidah a tuah awk a si i zei tin dah zohchuntlak pasal ṭha a si lai ti le fale nih zei tin dah pale kan dawt hna awk a si i kan upat hna awk a si ti hi a tawinak in kan zoh tuah hna lai.

Pale nih fale zohkhenh ning

Pa a tam-u hi cu chungkhar ca rianṭuantu a si bantukin innchung tang ah khuasak tuk a si loh. Hmun kip le kaakip ah kal i rianṭuan cio a si. Cu tik ah a ṭhen pa pawl nih cun fale zohkhenh hi pa rian ah chiah a si lo i nupile rian deuh ah ruah a si tawn. Mah zawn ah kan palh ngai tiah ka ruah. A ruang cu pale le fale kar pehtlaihnak a tlawm tik ah fale hi lileng tuar le pa zuun ngai in an um tawn i a khupṭhi hawi sinah tlumtla lo in an um tawn. A ṭhen fale ca cun pafa pehtlaihnak a tlawm tik ah fale nih pale tlaihchannak a zorter ngai. Cu i a phichuak cu fale nih an ṭhacho ding ning tlukin an ṭhangcho kho lo, hawi fa an tluk kho thai hna lo.

Nu hi kum 12 a si tiang hi cu nule kilhhramhnak hi an i za ko nain kum 13 an si ri khin cun pale kilhhramh hi an herh hrimhrim ti a si. Nu nih pale kilhhramh an herh bik lio caan hi kum 13-19 an si tiang khi a si. Cu lio i pale kilhhramhtu a ngei lomi nu cu zei dek khi a hlammi an lo i hawi sin an um zongah an ral a chia deuh ngai an ti. Cucaah pale nih fale zohkhenh le kilhhramh hi kan rian a si lo ti i kan daithlang awk a si lo. Fale ṭhanchonak ah keimah ka biapi tuk ti hi pale nih kan i hngalh peng a hau ve. Fale ṭhanchonak ah ngeihchiah chawva in kan kilhhramh hna lawng kha a za lo, a dikmi lam an zulh khawh nakhnga khrihfa ziaza he cawnpiaknak kan ngeih lengmang hna awk a si. Cuban ca ṭialtu José Martí nih a chimmi cu “Fimnak kan cawnnak ah hin a ngan bikmi tinhnak kan ngeih awk a simi cu pa hna chung hin le nu hna chung hin a dikmi pasal ṭha si le a dikmi nusal ṭha si kha kan i zuam awk a si. A dang vialte cu a pahnihnak an si,” tiah a ti. Fale nih cu thil kan tlinh khawhnak ding cu nu le pa nih fale ca ah nu ṭha, pa ṭha kan si hmasa a hau. Zeicahtiah fale cu nu le pa ziaza zulh in a ṭhangmi kan si ca ah a si.

Fale nih pale upatnak pek le dawt hna ding

Nu le pa hna an hmaihngal bik lio caan hi midang sinin nang na fale cu an fel tuk timi an theih hin a si bik lai tiah ka ruah. Fale nih degree ṭhaṭha kan hmuh le nun nuam tein khuasa kho kan si kha nu le pa nih a kan duhpiak tukmi a si ko nain cu nih cun nu le pa lung a lawmhter kho taktak lo. A ruang cu nu le pa dawtnak philh in mah zawn lawng aa ruatmi kan tam tuk cang. Nu le pa an upat lei sang ah zohkhenh le cawmken kan huam ti hna lo. Cu bantuk ruahnak cu zumtu Laimi nih cun kan hrial i kan tei a hau.

Mifim cathiam, khuasa kho kan si ah, rethei harsa te kan si ah, zei bantuk dirhmun ah a ummi kan si zongah nu le pa a daw i a upat khomi kan si ding kha abiapi taktak. Hringtu nu le pa dawt le upat hi thluachuah hmuhnak zong a si i Pathian nih a lawmhmi zong a si.

Kan Baibal ah “Tu le fa hna hi tar hna bawiluchin an si; Fapa hna an sunparnak cu an pale hi an si, timi a um. Hringtu pale nih an hrin chin lengmangmi tu le fa, techin fapaar pawl vialte cu pu bik, tar bik ca ah bawiluchin an si. Kan pi le kan pu, kan nu le kan pa ca ah bawiluchin a chinhtu maw kan si, ningzahnak luchin a chinhtu dah kan si, ti hi kan i hngalh fian a herh.

Fapa hna sunparnak cu pale hi an si, tiah Judah miphun nih phung an thluk ahhin an duh cemmi cu: hringtu pa sinin fapa hna nih vawlei ahhin an duh a tling, an karhcho, saduhthah le lawmhnak a tling i, cu sunparnak vialte cu hringtu pale nih an chuahpimi, an sermi, fapa hna an rohtakmi an si, ti duhnak a si. Cu ti a si ca ah, sunparnak a petu pa cu upat lo awk a ṭha lo. A nawl ngai lo in um awk a ṭha lo. Kan upat hna i an nawl kan ngaih hrimhrim ding an si.

Paul nih cun, fale hna nu le pa bia ngai hna u, hihi nawlbia a hmasa bik a si i, cu ti nan tuah ahcun thluachuah nan hmu lai a ti. Cucu fale nih kan theih peng ding a si. A peh rihmi cu, nu le pa hna nan fale kha an thinhunter hna hlah uh, Khrihfa ziaza tu he khan cawnpiak hna u, ti a si. Cucu Pale nih kan philh lo awk a si ve.